Bu yılın başında kendime bir kelime seçtim: Nezaket. 2025 yılı boyunca bu konuda düşüneceğim, yazacağım, paylaşacağım. Çünkü nezaket, yalnızca kibar olmak değil, insanlığın sağlıklı gelişimi için bir gereklilik. Bir toplumun ruhunu şekillendiren, bireyleri bir araya getiren, iyileştiren bir değer. Ve şimdi görüyorum ki, çocuklar da bunu fark etmiş. Oxford University Press’in yaptığı araştırma bunu doğruluyor: 2024’te çocukların seçtiği yılın kelimesi nezaket oldu.
6-14 yaş arası 6.000’den fazla çocuk oy kullandı. Karşılarında üç güçlü kavram vardı: Nezaket, yapay zeka ve çatışma. Ama çocuklar yüzde 61 gibi büyük bir oranla nezaketi seçti. Yapay zeka %25, çatışma ise sadece %7 oy aldı. Peki neden? Çünkü çocuklar sezgisel olarak biliyor: Nezaket, insanı insan yapan şeydir.
Nezaket Neden Seçildi?
Çocuklara, neden “nezaket” kelimesini seçtikleri sorulduğunda, pek çoğu bunun bir ihtiyaç olduğunu söyledi. Zihinsel sağlık bağlantısını vurguladılar. Verdikleri yanıtlar ise düşündürücü ve umut verici:
“Karşılaştığımız herkes, bilmediğimiz bir savaş veriyor. Herkese nezaketle davranmalıyız. Bunun birine ne büyük destek olabileceğini asla bilemeyiz.”
İçinde bulunduğumuz dünya hızla değişiyor. Çatışmalar, krizler, belirsizlikler arasında, çocukların nezaketi temel bir değer olarak görmesi bir uyarı niteliğinde. Onlar bize, insanlığın en saf gerçeğini hatırlatıyor. Nezaket olmadan birbirimizi iyileştiremeyiz.
Çocuklar ve Yetişkinler: İki Farklı Dünya
Bu araştırmada bir başka çarpıcı nokta da var: Yetişkinlerin seçtiği kelimenin “beyin çürümesi” olması.
Bir yanda çocuklar, nezaketi bir çıkış yolu olarak görürken; diğer yanda yetişkinler, zihinsel yorgunluk, bilgi kirliliği ve ekran bağımlılığının getirdiği tükenmişliği hissediyor. İki kuşak arasındaki bu fark aslında hepimize bir mesaj veriyor:
👉 Çocuklardan öğrenebiliriz. Onlar hala umudu, dayanışmayı, insan olmanın özünü koruyor.
👉 Yetişkinler olarak sorumluluğumuz büyük. Nezaketi öğretmek değil, örnek olmak zorundayız.
👉 Daha bilinçli bir toplum için, nezaketi bireysel ve toplumsal bir değer haline getirmeliyiz.
Akran Zorbalığından Akran Nezaketine
Bugün okullarda, eğitimde ve ebeveynlikte sürekli akran zorbalığı konuşuluyor. Çocuklar arasındaki sert rekabet, dışlanma, fiziksel veya duygusal baskılar üzerine tartışmalar yapılıyor. Ancak aynı derecede önemli bir kavram var: Akran Nezaketi.
Nezaket de tıpkı zorbalık gibi bulaşıcıdır. Bir çocuk, bir başka çocuğa nazik davrandığında, bu dalga dalga yayılır. Çocuklar, sevildiklerini ve değer gördüklerini hissettiklerinde, aynı enerjiyi çevrelerine yayarlar. Neyi beslersek, onu büyütürüz.
Bu yüzden çocuklara yalnızca zorbalıkla nasıl başa çıkacaklarını değil, nazik olmanın nasıl bir güç olduğunu da anlatmalıyız. Okullarda, evlerde, parkta, oyun alanlarında…
👉 Nezaketi ödüllendirin. Bir çocuğun yaptığı iyi bir davranışı fark edin ve onu yüreklendirin.
👉 Kendi dilinize dikkat edin. Çocuklar, yetişkinleri gözlemleyerek öğrenir. Nazik bir dil kullanın.
👉 Nezaketin etkisini gösterin. Çocuklarla birlikte iyilik hareketlerine katılın, örnek olun.
Nezaket, Geleceği İnşa Eder
Çocuklar bize bir yol gösterdi: Nezaket, insan olmanın ve sağlıklı bir toplum inşa etmenin en önemli taşıdır. Eğer bu değeri büyütürsek, daha iyi bir dünya mümkün. Ama bunun için yalnızca konuşmak yetmez. Hep birlikte nezakete emek vermeliyiz.
Çünkü gerçek değişim, küçük bir gülümsemeyle, nazik bir sözle, içten bir teşekkürle başlar.
Bugün nezaketin bir parçası olmaya var mısınız?
#NezaketHerYerde #AkranNezaketi #ÇocuklardanÖğrenelim #Empati #Nezaket
