Toza Sor (Ask the Dust)’ın yazarı John Fante, 8 Nisan 1909’da ABD’nin Denver, Colorado şehrinde doğmuş İtalyan kökenli bir yazardır. Fakir bir göçmen ailesinin çocuğu olarak büyüdü ve edebiyata olan ilgisi genç yaşlarda başladı. Yazarlık kariyerine kısa hikâyelerle başladı ve daha sonra “Arturo Bandini Serisi” olarak bilinen yarı otobiyografik romanlarını yazdı.
En Ünlü Kitapları:
“Toza Sor” (Ask the Dust, 1939)”Bahara Dek Bekle, Bandini” (Wait Until Spring, Bandini, 1938)”Bunker Tepesi Düşleri” (Dreams from Bunker Hill, 1982), “Yolun Tozu” (The Road to Los Angeles, 1985 – ölümünden sonra yayımlandı)
Fante’nin eserleri, yazarlık mücadelesini ve göçmen kimliğini işler. Kitapları uzun yıllar boyunca gölgede kalsa da, Charles Bukowski gibi yazarlar onun değerini fark etti ve yeniden popülerleşmesini sağladı.
Onun en ünlü romanı Toza Sor-Ask the Dust incelemeyi hak eden bir romandır.
Romanın Geçtiği Yer ve Zaman:
Hikâye, 1930’ların Büyük Buhran döneminde Los Angeles’ta geçer. Şehir, göçmenler, yoksullar ve umut peşinde koşan insanlarla doludur. Arturo Bandini de bu hayalperestlerden biridir.
Romanın Başlangıcı
Arturo Bandini, fakir bir İtalyan göçmen ailesinin çocuğu olarak doğmuş, çocukluğunda zor şartlar altında büyümüştür. Büyük bir yazar olmayı hayal eden Bandini, Colorado’daki küçük kasabasından Los Angeles’a gelir. Elinde sadece yazdığı “Kertenkeleler Kralı” (The Little Dog Laughed) isimli kısa öykü ve cebinde birkaç kuruş vardır. Hayatta kalabilmek için ucuz bir otel olan Bunker Hill’deki Alta Loma Oteli’ne yerleşir. Burada yoksulluk, açlık ve yalnızlıkla mücadele eder. Bandini, yazarlık kariyerine odaklanmaya çalışırken, sürekli parasızlıkla boğuşur. Bir şeyler yazmak ister ama ilham bulamaz. Gecelerini sahilde yürüyerek, kütüphanelerde kitap okuyarak ve kafelerde insanları gözlemleyerek geçirir.
Arturo Bandini ve Camilla Lopez’in Tanışması
Bir gün Bandini, bir kafeye gider ve burada Camilla Lopez adında Meksikalı bir garsonla tanışır. Camilla, güzel ama asi ruhlu bir kadındır. Bandini, ona ilk görüşte vurulur ve takıntılı bir şekilde ona aşık olur. Ancak Camilla, Bandini’ye pek sıcak bakmaz ve onunla alay eder.
Camilla’nın kalbi aslında Sammy adında başka bir adama aittir. Sammy, alkolik, sert mizaçlı bir barmendir. Camilla, Sammy’nin sevgisini kazanmak için her şeyi yapmaya hazırdır, ancak Sammy ona gerektiği gibi davranmaz.
Bandini, Camilla’nın ilgisini çekmek için uğraşır, ama onun Sammy’ye olan bağlılığını kıramaz. Camilla ve Bandini arasında sert tartışmalar, yanlış anlaşılmalar ve karşılıklı aşağılamalarla dolu bir ilişki başlar.
Bandini’nin Ruhsal Çöküşü ve Camilla’nın Trajik Hikâyesi
Bandini, Camilla’yı ne kadar sevdiğini anlamaya başladığında, onun psikolojik olarak ne kadar kırılgan ve sorunlu biri olduğunu da fark eder. Camilla, Sammy ile olan ilişkisinde iyice yıpranmıştır ve zamanla akıl sağlığını kaybetmeye başlar.
Bu sırada Bandini, ilk romanını yayımlatmayı başarır. Maddi durumu biraz iyileşir, ancak içindeki boşluk kaybolmaz. Artık başarılı bir yazar olmasına rağmen Camilla’nın hayatındaki trajedi onu derinden sarsar. Camilla, yavaş yavaş kendini kaybetmeye başlar ve bir gün ortadan kaybolur.
Bandini, günlerce Camilla’yı arar ama bulamaz. Sonunda Camilla’nın çöldeki bir kulübeye sığındığını öğrenir. Camilla, burada yalnız bir hayat sürerken giderek daha da kötüleşmiş ve muhtemelen ölmüştür. Bandini, Camilla’ya yazdığı mektubu çölün kumlarına bırakır, ama onun bir daha geri dönmeyeceğini bilmektedir.
Romanın Sonu ve Teması
Bandini, sonunda hayallerine ulaşmış olsa da, kaybettiği şeylerin farkına varır. Camilla’nın trajedisi ve kendisinin bencilliği, onu büyük bir boşlukta bırakır. Roman, Bandini’nin Camilla’ya yazdığı bir mektubu çöle bırakmasıyla hüzünlü ve melankolik bir şekilde sona erer.
Romanın Öne Çıkan Temaları
Sanatçı Olma Mücadelesi – Bandini, büyük bir yazar olmak ister ama açlık, yalnızlık ve ilhamsızlık onu zorlar.
Aşk ve Takıntı – Bandini’nin Camilla’ya olan ilgisi, aşk ile saplantı arasında gidip gelir.
Göçmenlik ve Kimlik Arayışı – İtalyan kökenli Bandini, Amerikan toplumunda kendine bir yer edinmeye çalışır.
Büyük Buhran Dönemi ve Yoksulluk – Roman, 1930’ların zor ekonomik şartlarını gerçekçi bir şekilde yansıtır.
Melankoli ve Yalnızlık – Bandini’nin hayatı boyunca hissettiği yalnızlık, romanın karamsar atmosferini güçlendirir.
Sonuç
“Toza Sor”, Amerikan edebiyatında önemli bir yere sahiptir. Los Angeles’ın kasvetli atmosferinde geçen roman, yoksulluk, sanat, aşk ve insanın kendini arayışı gibi evrensel temaları işler. John Fante’nin otobiyografik unsurlar taşıyan bu eseri, özellikle Charles Bukowski gibi yazarları derinden etkilemiş ve bir kült klasik hâline gelmiştir.
Film Uyarlaması
Aşka Sor2006 ‧ Romantik/Dram ‧ 1 saat 57 dakika
Öykü: John Fante
Oyuncu direktörleri: Hank McCann, Bob Knotek
Uyarlandığı eser: Toza Sor
Oyuncular: Salma Hayek (Camilla)
Colin Farrell (Arturo Bandini)
